Dòng sông chính là mạch sống của người dân, không thể tách rời khỏi đời sống. Vì vậy, sức khỏe của dòng sông là yếu tố quan trọng nhất đối với cộng đồng.

Cộng đồng giám sát nguồn nước

Sông Cu Đêbắt nguồn từ dãy Trường Sơn, men theo núi rừng rồi đổ ra vịnh Nam Ô (Đà Nẵng), không chỉ là điểm đến du lịch mà còn giữ vai trò quan trọng về cấp nước, hệ sinh thái và sinh kế của người dân khu vực phía Tây bắc thành phố. Đặc biệt, trong chiến lược đảm bảo an ninh nguồn nước, khu vực hồ sông Bắc ở thượng nguồn sông Cu Đê còn được xem là “kho dự trữ nước” quan trọng của Đà Nẵng, góp phần giảm phụ thuộc vào sông Vu Gia.

Tuy nhiên, cùng với phát triển kinh tế - xã hội, lưu vực sông Cu Đê đang chịu nhiều áp lực từ hoạt động sản xuất và sinh hoạt. Canh tác trên đất dốc, chăn nuôi nhỏ lẻ, khai thác rừng, cùng tình trạng xả thải chưa kiểm soát đã ảnh hưởng đến chất lượng nước và hệ sinh thái. Những đợt nắng nóng kéo dài cũng khiến nguồn nước đầu nguồn suy giảm, trong khi một số hành vi khai thác thủy sản thiếu bền vững từng gây tác động tiêu cực đến môi trường.

Sông Cu Đê có vai trò quan trọng về cấp nước, hệ sinh thái và sinh kế của người dân khu vực phía Tây bắc thành phố. Ảnh:Lan Anh.

Trước thực tế đó, Trung tâm Nghiên cứu môi trường và cộng đồng (CECR) phối hợp địa phương triển khai mô hình “Cộng đồng giám sát nguồn nước” trong khuôn khổ dự án “Thúc đẩy sự tham gia của người dân trong bảo vệ môi trường và quản lý bền vững tài nguyên nước tại Đà Nẵng giai đoạn 2024-2027”. Điểm đáng chú ý là người dân không chỉ được tập huấn, tuyên truyền mà trực tiếp trở thành lực lượng giám sát tại chỗ.

Tại thôn Tà Lang, Giàn Bí (phường Hải Vân), các tổ giám sát duy trì hoạt động hằng tuần, kiểm tra màu nước, độ đục, thủy sinh, nguồn xả thải và các hành vi có nguy cơ gây ô nhiễm. Đồng thời, họ cũng trực tiếp nhắc nhở người dân, du khách nâng cao ý thức bảo vệ môi trường khi tham quan, tắm suối.

Ông Nguyễn Văn Trung, Phó Ban Công tác Mặt trận tổ dân phố Tà Lang chia sẻ,dòng sôngchính là mạch sống của người dân nơi đây, không thể tách rời khỏi đời sống. Vì vậy, sức khỏe của dòng sông là yếu tố quan trọng nhất đối với cộng đồng.

Từ khi tham gia mô hình, nhận thức và hành động của người dân địa phương đã có nhiều thay đổi. Nhiều hành vi gây hại trước đây như khai thác vàng trái phép, sử dụng hóa chất độc hại, kích điện đánh bắt cá… đã được kiểm soát. Người dân chủ động phát hiện, ghi nhận và phản ánh kịp thời các vi phạm đến cơ quan chức năng.

Người dân tham gia tập huấn trong chương trình Cộng đồng giám sát và bảo vệ sức khỏe dòng sông. Ảnh:L.A.

Ông Hà Xuân Tàu, Tổ phó Tổ giám sát bảo vệ dòng sông Tà Lang chia sẻ, tổ hiện có 6 thành viên, chia thành các nhóm theo dõi khu vực thượng nguồn. “Chúng tôi sử dụng thiết bị cầm tay đo nhanh chất lượng nước, cập nhật dữ liệu thường xuyên. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, tổ sẽ tăng tần suất kiểm tra để kịp thời xử lý”, ông Tàu nói.

Không chỉ giám sát, các tổ còn tích cực tuyên truyền người dân không xả rác, tập kết rác đúng nơi quy định. Khi thấy có người khai thác vàng hoặc có hành vi gây ảnh hưởng đến nguồn nước, bà con sẽ báo ngay để lực lượng chức năng kịp thời ngăn chặn.

Cộng đồng quản lý bền vững tài nguyên nước

Theo Trung tâm Nghiên cứu môi trường và cộng đồng (CECR), một trong những kết quả nổi bật của mô hình là việc xây dựng bộ dữ liệu nền về “sức khỏe dòng sông”, bao gồm các báo cáo đánh giá thủy văn - thủy lực, chất lượng nước sông Cu Đê và hiện trạng sinh cảnh. Cùng với đó, bản đồ các khu vực có nguy cơ ngập lụt, sạt lở cũng được hoàn thiện, cung cấp cơ sở quan trọng cho công tác quản lý và ứng phó rủi ro tại địa phương.

 

Song song, các hoạt động tập huấn đã giúp người dân nhận biết sớm những dấu hiệu thay đổi của nguồn nước, đồng thời trang bị kỹ năng giám sát đơn giản nhưng hiệu quả, phù hợp điều kiện thực tế. Quan trọng hơn, mô hình đã chuyển hóa thông tin môi trường từ “dữ liệu chuyên môn” thành “công cụ của người dân”, giúp cộng đồng chủ động hơn trong bảo vệ nguồn nước và phối hợp với chính quyền trong quản lý tài nguyên.

Bà Nguyễn Ngọc Lý, Chủ tịch Hội đồng quản lý Trung tâm CECR cho biết, dự án được triển khai nhằm thúc đẩy sự tham gia thực chất của cộng đồng trong bảo vệ môi trường và quản lý bền vững tài nguyên nước tại Đà Nẵng. Sau thời gian triển khai tại 7 thôn, tổ dân phố dọc lưu vực các sông Yên, Túy Loan, Cu Đê (xã Bà Nà, Hòa Vang, Hòa Tiến và phường Hải Vân), mô hình đã cho thấy rõ vai trò chủ thể của người dân trong bảo vệ môi trường, nguồn nước theo đúng tinh thần của pháp luật.

Không chỉ nâng cao nhận thức, dự án còn tạo chuyển biến trong hành động. Thông qua tập huấn và sự đồng hành của chuyên gia, người dân hiểu rõ hơn vai trò của các loài chỉ thị như cá niên, ốc suối, từ đó hình thành các tổ giám sát và thực hành khai thác thủy sản theo hướng bền vững, hạn chế các hình thức tận diệt.

 Trong lĩnh vực quản lý rác thải, dự án cũng ghi nhận bước tiến mới khi ứng dụng công nghệ số vào theo dõi rác tại hộ gia đình. Việc ghi nhận dữ liệu rác thải, đặc biệt là rác tái chế, không chỉ giúp minh bạch thông tin mà còn thúc đẩy người dân tham gia tích cực hơn vào phân loại rác tại nguồn. Qua đó, kết nối giữa người dân, đơn vị thu gom và các nhóm thu mua phế liệu được cải thiện, từng bước hình thành chuỗi quản lý chất thải bền vững ngay tại cộng đồng.

Từ thực tiễn các tổ giám sát cộng đồng bảo vệ nguồn nước có thể thấy, bảo vệ nguồn nước không thể chỉ trông chờ vào cơ quan quản lý, mà phải bắt đầu từ chính cộng đồng. Khi người dân trở thành chủ thể giám sát và hành động, mỗi dòng sông sẽ có thêm “lá chắn” bền vững. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt, mà còn là hướng đi căn cơ để đảm bảo an ninh nguồn nước trong bối cảnh đô thị hóa và biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.

“Việc triển khai mô hình giám sát "sức khỏe dòng sông" giúp người dân tiếp cận các phương pháp theo dõi chất lượng nước một cách đơn giản nhưng hiệu quả. Từ việc đo pH, độ đục đến ghi chép định kỳ, cộng đồng có thể chủ động phát hiện dấu hiệu ô nhiễm và kịp thời ứng phó”, Bà Nguyễn Ngọc Lý, Chủ tịch Hội đồng quản lý Trung tâm CECR cho hay"

Nguồn: mae.gov.vn

Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 637/QĐ-TTg phê duyệt danh mục các nhà máy thủy điện chiến lược đa mục tiêu.

Theo Quyết định số 637/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, danh mục 9 nhà máy thủy điệnchiến lược đa mục tiêu đã được phê duyệt, tập trung vào các công trình quy mô lớn, giữ vai trò then chốt trong hệ thống năng lượng và quản lý tài nguyên nước.

Nhà máy thủy điện Hòa Bình là một trong 9 nhà máy thủy điện chiến lược đa mục tiêu. Ảnh: NNTM.

Dẫn đầu về công suất là Thủy điện Sơn La (2.400MW), tiếp theo là Thủy điện Hòa Bình (1.920MW) và Thủy điện Lai Châu (1.200MW). Đây là ba công trình chủ lực trên hệ thống sông Đà, có ý nghĩa đặc biệt trong điều tiết lũ cho khu vực hạ du, nhất là vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Bên cạnh đó, các nhà máy như Thủy điện Tuyên Quang (342MW), Ialy (720MW) và Trị An (400MW) tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong cân đối nguồn điện khu vực, đồng thời hỗ trợ cấp nước phục vụ sản xuất và đời sống.

Danh mục cũng bao gồm các dự án mở rộng nhằm nâng cao hiệu quả khai thác, như Hòa Bình mở rộng (480MW), Ialy mở rộng (360MW) và Trị An mở rộng (200MW). Việc bổ sung các dự án này cho thấy định hướng tận dụng hạ tầng sẵn có để gia tăng công suất, đồng thời hạn chế tác động đến môi trường so với phát triển công trình mới.

Các nhà máy thủy điện trong danh mục không chỉ phục vụ phát điện mà còn đóng vai trò quan trọng trong điều tiết dòng chảy, phòng chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo phân công, Bộ Công Thương có trách nhiệm rà soát, đánh giá các nhà máy thủy điện đã được đầu tư và đưa vào vận hành, từ đó đề xuất Thủ tướng Chính phủ xem xét bổ sung vào danh mục. Đồng thời, cơ quan này cũng quyết định danh mục các nhà máy thủy điện phối hợp vận hành với các nhà máy chiến lược đa mục tiêu, nhằm bảo đảm vận hành hiệu quả và đồng bộ toàn hệ thống.

Nguồn: https://mae.gov.vn/

Trước nguy cơ thiếu nước gia tăng trong mùa khô, Cà Mau chủ động thực hiện nhiều giải pháp, bảo đảm nguồn nước sinh hoạt, góp phần ổn định đời sống người dân.

Trong những năm gần đây, dưới tác động của biến đổi khí hậu, tình trạng hạn hán,xâm nhập mặnvà thiếu hụt nguồn nước ngọt vào mùa khô diễn biến ngày càng gay gắt, khó lường. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp mà còn tác động trực tiếp đến đời sống sinh hoạt của người dân, đặc biệt tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng ven biển. Trước thực tế đó, việc nâng cao ý thức khai thác, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên nước, đồng thời chủ động triển khai các giải pháp ứng phó là nhiệm vụ cấp thiết, lâu dài.

Thực hiện Kế hoạch số 107/KH-UBND ngày 3/3/2026 của Chủ tịch UBNDtỉnh Cà Mau, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã khẩn trương triển khai kế hoạch khai thác, sử dụng tài nguyên nước trong mùa cạn năm 2025-2026.

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mauchỉ đạo các đơn vị trực thuộc phối hợp với địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn nước sinh hoạt cho người dân.

Ông Nguyễn Thanh Tùng, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Cà Mau, cho biết: Đơn vị tăng cường theo dõi, cập nhật các bản tin dự báo khí tượng thủy văn vềhạn hán, xâm nhập mặn; kịp thời cung cấp thông tin cảnh báo để người dân chủ động ứng phó. Đồng thời, hướng dẫn người dân tích trữ nước ngọt phù hợp với điều kiện từng hộ; khuyến khích sử dụng nước tiết kiệm, chống thất thoát, lãng phí. Đơn vị cũng phối hợp khảo sát, đề xuất xây dựng các bể chứa nước ngọt tập trung phục vụ nhu cầu cấp nước trong tình huống khẩn cấp.

Trong khi đó, Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của các trạm cấp nước; chủ động chuẩn bị vật tư, thiết bị để kịp thời sửa chữa khi xảy ra sự cố, không để xảy ra tình trạng thiếu nước sinh hoạt cục bộ. Đồng thời, Trung tâm tập trung vận hành hiệu quả các công trình cấp nước đã được đầu tư.

Ở cấp cơ sở, UBND các xã, phường giữ vai trò then chốt trong tổ chức triển khai. Các địa phương chủ động xây dựng phương án ứng phó với tình huống thiếu nước; chuẩn bị điều kiện hỗ trợ người dân khi cần thiết. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về sử dụng nước tiết kiệm, hợp lý. Ngoài ra, các địa phương vận động người dân chủ động trang bị bồn, bể, lu để dự trữ nước, đồng thời tận dụng, thu gom nước mưa khi vào mùa.

Thực tiễn cho thấy, bên cạnh sự vào cuộc của các cấp, ngành, ý thức chủ động của người dân đóng vai trò quyết định trong việc bảo đảm an ninh nguồn nước. Mỗi hộ gia đình cần thay đổi thói quen sử dụng nước theo hướng tiết kiệm, hiệu quả, thường xuyên kiểm tra, sửa chữa thiết bị để hạn chế thất thoát. Đồng thời tích cực thực hiện các khuyến cáo của cơ quan chức năng.

Chủ động ứng phó với hạn hán, thiếu nước không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là giải pháp lâu dài nhằm bảo vệ tài nguyên nước. Sự chung tay của cả hệ thống chính trị và người dân sẽ góp phần ổn định đời sống, nâng cao chất lượng cuộc sống, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của tỉnh Cà Mau trong thời gian tới.

Nguồn: https://mae.gov.vn/

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương khẩn trương rà soát, cập nhật danh mục hồ, ao, đầm, phá không được san lấp trước ngày 1/7/2026 theo quy định.

Bộ Nông nghiệp và Môi trườngvừa ban hành Văn bản số 2657/BNNMT-TNN, đề nghị UBND các tỉnh, thành phố khẩn trương rà soát, cập nhật danh mục hồ, ao, đầm, phá không được san lấp và danh mục nguồn nước phải lập hành lang bảo vệ, bảo đảm hoàn thành trước ngày 01/7/2026 theo quy định.

Thời gian qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành nhiều hướng dẫn, yêu cầu các địa phương tăng cường quản lýtài nguyên nước.Các tỉnh, thành phố cũng đã chủ động triển khai, góp phần bảo vệ nguồn nước trên các lưu vực sông. Tuy nhiên, một số nhiệm vụ trọng tâm vẫn cần được đẩy nhanh tiến độ để bảo đảm tuân thủ quy định.

Cụ thể, đối với danh mục hồ, ao, đầm, phá không được san lấp, các địa phương chưa hoàn thành cần khẩn trương lập và công bố theo Nghị định số 53/2024/NĐ-CP. Với những địa phương đã phê duyệt trước ngày 01/7/2024, cần rà soát, cập nhật, điều chỉnh và công bố lại, bảo đảm hoàn thành trước hạn quy định.

Với các địa phương đang trong quá trình lập hoặc điều chỉnh danh mục, Bộ yêu cầu đẩy nhanh tiến độ; đồng thời, ngay sau khi công bố phải tổ chức xác định phạm vi hành lang bảo vệ theo quy định.

Để bảo đảm nguồn lực thực hiện, Bộ cũng đề nghị các địa phương chủ động bố trí kinh phí từ ngân sách, nguồn chi sự nghiệp môi trường hoặc huy động xã hội hóa cho các hoạt động điều tra, khảo sát, lập danh mục và cắm mốc hành lang bảo vệ nguồn nước.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng yêu cầu các địa phương nghiêm túc triển khai, đồng thời tổng hợp, báo cáo kết quả thực hiện về Bộ trước ngày 15/12/2026 để theo dõi và tổng hợp theo quy định.

Nguồn: https://mae.gov.vn/

Dự án 'Thúc đẩy an ninh nguồn nước và môi trường lưu vực sông Mã-sông Cả' hướng tới giải quyết các thách thức về tài nguyên nước và bảo vệ hệ sinh thái bền vững.

Ngày 23/3 tại Hà Nội,Cục Quản lý tài nguyên nước(Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên hợp quốc (FAO) và Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN) tổ chức cuộc họp tổng kết thường niên (ASM) của dự án “Thúc đẩy an ninh nguồn nước và môi trường cho lưu vực sông Mã, sông Cả và vùng ven biển liên quan”.

Tham dự cuộc họp có đại diện cơ quan quản lý của hai quốc gia, cùng các tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu, trường đại học và khu vực tư nhân. Đây là dịp để các bên chia sẻ kinh nghiệm, thống nhất định hướng hợp tác và đề xuất giải pháp quản lý nguồn nước theo hướng bền vững, góp phần bảo vệ hệ sinh thái và nâng cao sinh kế cho người dân trong lưu vựcsông Mãvà sông Cả.

Cuộc họp nhằm đánh giá tiến độ triển khai, chia sẻ kết quả bước đầu, đồng thời tăng cường đối thoại, thúc đẩy hợp tác quản lý tài nguyên nước xuyên biên giới giữa Việt Nam và Lào. Ảnh: Thanh Tâm.

Hợp tác xuyên biên giới để đảm bảo an ninh nguồn nước

Phát biểu khai mạc, Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước Châu Trần Vĩnh nhấn mạnh, tài nguyên nước có vai trò thiết yếu đối với phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc gia và cân bằng hệ sinh thái. Đối với các lưu vực sông xuyên biên giới như sông Mã vàsông Cả, việc quản lý hiệu quả nguồn nước đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ, lâu dài giữa các quốc gia cùng chia sẻ.

Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước Châu Trần Vĩnh phát biểu tại cuộc họp. Ảnh: Thanh Tâm.

Hiện nay, hai lưu vực đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi dòng chảy do thủy điện, suy giảm rừng đầu nguồn, gia tăng nhu cầu sử dụng nước, ô nhiễm và tác động của biến đổi khí hậu, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh nguồn nước và sinh kế người dân.

Một nội dung trọng tâm của dự án là thực hiện Phân tích Chẩn đoán xuyên biên giới (TDA) nhằm xác định các vấn đề cốt lõi của toàn lưu vực. Kết quả bước đầu cho thấy nguy cơ ô nhiễm từ nông nghiệp, hiện tượng cá chết và xu hướng gia tăng lũ quét do thời tiết cực đoan. Báo cáo TDA dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026, làm cơ sở triển khai các dự án thí điểm và xây dựng Chương trình Hành động Chiến lược.

Dự án cũng đang đánh giá mạng lưới quan trắc khí tượng thủy văn tại hai nước nhằm nâng cao năng lực giám sát, phục vụ phát triển hệ thống cảnh báo sớm và thúc đẩy chia sẻ dữ liệu.

Ông Jake Brunner, đại diện IUCN cho rằng, các vấn đề tại lưu vực sông Mã và sông Cả chỉ có thể được giải quyết hiệu quả thông qua sự hợp tác chặt chẽ giữa hai quốc gia. Theo ông Jake Brunner, thỏa thuận hợp tác đang xây dựng sẽ tạo nền tảng quan trọng để quản lý cả chất lượng và trữ lượng nước trong dài hạn.

Từ phía Lào, ông Vinvilay Sayaphone, Phó Cục trưởng Cục Tài nguyên nước (Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lào) nhấn mạnh, các thách thức tại hai lưu vực ngày càng gia tăng do tác động tổng hợp của phát triển thủy điện, thay đổi sử dụng đất, mở rộng nông nghiệp và biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh đó, tăng cường hợp tác xuyên biên giới là yêu cầu tất yếu.

Ông Vinvilay Sayaphone khẳng định, Lào sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Việt Nam trong chia sẻ dữ liệu, nâng cao năng lực giám sát và xây dựng các phương thức quản lý thống nhất, nhằm bảo đảm sử dụng nguồn nước hiệu quả, bền vững và công bằng.

Theo ông Waleed Abouelhassan, chuyên gia về đất và nước của FAO, dự án là minh chứng cho việc các phân tích khoa học và đối thoại chính sách có thể chuyển hóa thành hành động phối hợp cụ thể giữa các quốc gia, góp phần giảm thiểu rủi ro và bảo vệ hệ sinh thái lưu vực.

Lồng ghép bình đẳng giới trong quản lý nguồn nước

Cuộc họp được tổ chức nhân dịp Ngày Nước Thế giới 2026 (22/3) với chủ đề “Nước và bình đẳng giới”, nhấn mạnh vai trò của tài nguyên nước trong thúc đẩy công bằng xã hội và phát triển bền vững.

Dòng sông Mã uốn lượn trên vùng đất biên giới các tỉnh Việt - Lào. Ảnh: Mạnh Cường.

Tại cuộc họp, các đại biểu đã trao đổi về việc lồng ghép giới và thúc đẩy hòa nhập xã hội trong quản lý tài nguyên nước, trong đó có các kết quả bước đầu từ hợp phần giới của TDA.

Các ý kiến thống nhất rằng, việc bảo đảm tiếp cận công bằng với nước sạch và dịch vụ vệ sinh không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là giải pháp quan trọng nhằm giảm bất bình đẳng giới, đặc biệt tại khu vực nông thôn và vùng khó khăn - nơi phụ nữ thường đóng vai trò chính trong việc tiếp cận và sử dụng nước.

Nguồn: mae.gov.vn