Thành phố Bắc Ninh đang từng bước hoàn thiện hệ thống quản lý tài nguyên nước, tăng cường giám sát hoạt động khai thác, sử dụng nguồn nước.

Rà soát, thống nhất quản lý nguồn nước

Tài nguyên nước không dừng lại ở ranh giới hành chính. Một nguồn nước có thể phục vụ nhiều địa bàn, trong khi hoạt động khai thác tại một khu vực có thể tác động đến khu vực khác. Vì vậy, sau khi Bắc Giang và Bắc Ninh hợp nhất, việc thống nhất phương thức quản lý, dữ liệu và các danh mục về tài nguyên nước trở thành yêu cầu cấp thiết. 

Bắc Ninh tăng cường quản lý, giám sát các công trình liên quan đến khai thác, sử dụng và bảo vệ nguồn nước. Ảnh: Bảo Hà.

Thực tế này đặt ra sức ép không nhỏ đối với cơ quan quản lý, nhất là trong bối cảnh nhu cầu sử dụng nước cho sản xuất công nghiệp, đô thị, nông nghiệp và sinh hoạt ngày càng lớn.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Bắc Ninh, từ ngày 1/7/2025 đến 30/6/2026, ngành tập trung triển khai nhiều nhiệm vụ nhằm củng cố công tác quản lý tài nguyên nước trên địa bàn sau sáp nhập. Trong đó, tỉnh Bắc Ninh (nay là thành phố Bắc Ninh) đã ban hành Quyết định số 66/2025/QĐ-UBND ngày 6/11/2025 về Quy chế phối hợp trong công tác quản lý, khai thác và bảo vệ tài nguyên nước. Đây là một trong những cơ sở để phân định trách nhiệm, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị và chính quyền cơ sở.

Trên địa bàn thành phố hiện có 121 giấy phép khai thác nước phục vụ mục đích sinh hoạt thuộc trường hợp phải xác định, công bố vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt. Đến nay, 121/121 giấy phép đã được phê duyệt xác định vùng bảo hộ. Một số giấy phép trong số này đã dừng hoạt động và không tiếp tục khai thác nước. Việc xác định vùng bảo hộ không chỉ là thủ tục quản lý mà còn tạo cơ sở để kiểm soát các hoạt động có nguy cơ tác động đến chất lượng nguồn nước tại khu vực khai thác phục vụ sinh hoạt.

Bên cạnh nước phục vụ sinh hoạt, thành phố đang rà soát hệ thống hồ, ao, đầm không được san lấp. Trước khi sáp nhập, tỉnh Bắc Ninh cũ có 388 hồ, ao, đầm trong danh mục không được san lấp và tỉnh Bắc Giang cũ có 883 hồ, ao, đầm. Sau sáp nhập, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã yêu cầu UBND các xã, phường rà soát để đề xuất giữ nguyên, bổ sung hoặc đưa ra khỏi danh mục những công trình không còn phù hợp.

Đây không đơn thuần là việc cập nhật danh sách. Hồ, ao, đầm có vai trò trong trữ nước, điều hòa dòng chảy, tiêu thoát nước và duy trì các hệ sinh thái nước. Vì vậy, việc rà soát cần gắn với hiện trạng từng công trình, chức năng sử dụng và yêu cầu bảo vệ nguồn nước tại địa phương. Trên cơ sở kết quả rà soát của các xã, phường, Sở Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến các cơ quan liên quan để hoàn thiện danh mục mới, dự kiến trình UBND thành phố trong tháng 9/2026.

Xử lý vi phạm để bảo vệ nguồn tài nguyên

Cùng với nguồn nước mặt, nước dưới đất cũng được đưa vào diện quản lý chặt chẽ hơn. Thành phố đang thực hiện nhiệm vụ lập kế hoạch bảo vệ nước dưới đất, đồng thời khoanh định, công bố điều chỉnh danh mục vùng cấm, vùng hạn chế khai thác nước dưới đất, dự kiến hoàn thành trong năm 2026.

Hệ thống công trình tiêu thoát nước trên địa bàn TP. Bắc Ninh góp phần điều tiết, tiêu thoát nước, phục vụ sản xuất và đời sống người dân. Ảnh: Bảo Hà.

Từ ngày 1/7/2025 đến 30/6/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tiếp nhận, thẩm định và trình Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh cũ (nay TP. Bắc Ninh) cấp 25 giấy phép về tài nguyên nước. Trong đó có 12 giấy phép khai thác nước dưới đất, 9 giấy phép khai thác nước mặt, 3 giấy phép thăm dò nước dưới đất và 1 giấy phép hành nghề khoan nước dưới đất.

Đối với 21 giấy phép khai thác nước thuộc diện phải kê khai tiền cấp quyền, đến nay 14 giấy phép đã được phê duyệt với tổng số tiền 13,567 tỷ đồng. Hai trường hợp chưa đến thời điểm khai thác nên chưa kê khai; 5 hồ sơ còn lại đang được thẩm định.

Tuy nhiên, cấp phép mới chỉ là một khâu trong chuỗi quản lý, điều quan trọng là hoạt động khai thác sau cấp phép phải được theo dõi, giám sát thường xuyên. Hệ thống giám sát khai thác, sử dụng tài nguyên nước được xây dựng tại Bắc Giang cũ từ năm 2023 hiện tiếp tục được duy trì. Thực hiện quy định mới, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Văn bản số 4021/SNNMT-TNKS ngày 22/5/2026, yêu cầu các chủ giấy phép thực hiện truyền số liệu về hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu tài nguyên nước do Cục Quản lý Tài nguyên nước quản lý.

Cùng với dữ liệu từ hệ thống giám sát, tỉnh duy trì quan trắc động thái nước dưới đất tại 47 giếng trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh cũ từ năm 2018 đến nay. Dữ liệu được cập nhật, chia sẻ định kỳ với Cục Quản lý Tài nguyên nước.

Ông Bùi Quang Phát, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Bắc Ninh cho biết, theo kế hoạch kiểm tra chuyên ngành năm 2026, Phòng Tài nguyên và Khoáng sản đã hoàn thành kiểm tra 4/8 đơn vị. Bên cạnh đó, cơ quan chuyên môn tham mưu xử lý một hồ sơ vi phạm về tài nguyên nước, triển khai kết luận thanh tra của Thanh tra thành phố và xử lý một vụ việc do Cục Quản lý Tài nguyên nước giao.

Từ tháng 7/2025 đến nay, cơ quan chức năng đã chuyển người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với 3 đơn vị, tổng số tiền 617.937.935 đồng. Đến nay, cả 3 đơn vị đã hoàn thành việc nộp phạt. Kết quả này cho thấy công tác kiểm tra đang được gắn với xử lý sau kiểm tra, thay vì chỉ dừng ở việc phát hiện và nhắc nhở. Trong quản lý tài nguyên nước, đây là yếu tố quan trọng để nâng cao tính tuân thủ của các tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng nguồn nước.

Theo ông Bùi Quang Phát, thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND các xã, phường sẽ phối hợp với lực lượng công an và các cơ quan liên quan tăng cường kiểm tra các dự án có hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên nước. Trọng tâm là phát hiện, xử lý các trường hợp khai thác không có giấy phép, giấy phép hết hạn hoặc khai thác vượt lưu lượng được cấp phép.

Đáng chú ý, từ ngày 1/7/2026, UBND cấp xã tổ chức việc kê khai nước dưới đất của hộ gia đình theo quy định của Luật Tài nguyên nước. Các địa phương cũng phải rà soát, đôn đốc tổ chức, cá nhân thuộc trường hợp phải đăng ký khai thác tài nguyên nước thực hiện thủ tục theo quy định.

Đây là nhiệm vụ mới đặt thêm trách nhiệm cho chính quyền cơ sở. Khi quản lý được đưa gần hơn tới địa bàn dân cư, hiệu quả sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng nắm bắt thực tế, cập nhật dữ liệu và phối hợp xử lý của cấp xã.

Từ rà soát các vùng bảo hộ, danh mục hồ, ao, đầm không được san lấp đến quản lý nước dưới đất, giám sát dữ liệu và xử lý vi phạm, thành phố Bắc Ninh đang từng bước xây dựng phương thức quản lý tài nguyên nước theo hướng chủ động.

 Nguồn: mae.gov.vn