Quy chế phối hợp vận hành 59 đập, hồ chứa trên các sông, suối liên tỉnh thuộc lưu vực sông Đà được tỉnh Sơn La xây dựng nhằm bảo đảm an toàn công trình, an toàn vùng hạ du, sử dụng hiệu quả nguồn nước và chủ động ứng phó thiên tai.

Phối hợp vận hành đập, hồ chứa trên các sông, suối liên tỉnh 

UBND tỉnh Sơn La vừa ban hành Quy chế phối hợp vận hành đập, hồ chứa trên các sông, suối liên tỉnh thuộc lưu vực sông Đà, áp dụng trên địa bàn ba tỉnh Sơn La, Điện Biên và Lai Châu. Quy chế quy định nguyên tắc, nội dung và trách nhiệm phối hợp trong vận hành, chia sẻ thông tin, cảnh báo, thông báo và xử lý các tình huống liên quan đến các đập, hồ chứa. 

Theo Quy chế, phạm vi phối hợp gồm 59 đập, hồ chứa, được chia thành hai nhóm. Nhóm I gồm 18 công trình có quan hệ vận hành bậc thang, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn vùng hạ du, trong đó có các bậc thang trên suối Chiến - Nậm Chiến, suối Sập tại Sơn La và bậc thang suối Nậm Mu liên tỉnh tại Lai Châu; UBND tỉnh Sơn La chủ trì điều phối vận hành. Nhóm II gồm 41 công trình, chủ yếu trên địa bàn Điện Biên và Lai Châu, thực hiện phối hợp chia sẻ thông tin vận hành, số liệu khí tượng thủy văn và cảnh báo xả lũ. 

Một nguyên tắc trọng tâm là ưu tiên an toàn tính mạng con người và an toàn công trình, tiếp đó là phòng, chống, giảm thiểu thiệt hại cho vùng hạ du, bảo đảm dòng chảy tối thiểu và ưu tiên cấp nước cho sinh hoạt, các nhu cầu thiết yếu; đồng thời nâng cao hiệu quả phát điện và các lợi ích kinh tế - xã hội, môi trường từ nguồn nước. Việc vận hành hồ bậc trên phải tính đến khả năng tiếp nhận của hồ bậc dưới và vùng hạ du, không gây lũ nhân tạo đột ngột, bất thường. 

Đáng chú ý, Quy chế yêu cầu tăng cường phối hợp trong mùa lũ. Trước khi mở cửa xả lũ hoặc thay đổi lưu lượng xả làm gia tăng đột ngột dòng chảy về hạ du, chủ đập bậc trên phải thông báo cho chủ đập bậc dưới liền kề, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự cấp tỉnh và UBND cấp xã vùng hạ du. Thời gian thông báo tối thiểu 4 giờ trước khi vận hành, đồng thời phải bảo đảm đủ thời gian truyền lũ giữa các bậc thang; trường hợp khẩn cấp phải thông báo ngay bằng phương thức nhanh nhất và kích hoạt hệ thống cảnh báo vùng hạ du. 

Các hồ chứa trong cùng cụm bậc thang phải phối hợp vận hành để tránh chồng lũ, dồn lũ, ưu tiên điều tiết để tổng lưu lượng xả xuống hạ du không lớn hơn lưu lượng lũ đến tự nhiên, trừ trường hợp phải bảo đảm an toàn công trình hoặc thực hiện lệnh vận hành của cơ quan có thẩm quyền. Khi dự báo lũ lớn, lũ vượt tần suất thiết kế hoặc mưa, lũ đặc biệt lớn, các chủ đập phải phối hợp hạ thấp mực nước, dành tối đa dung tích để cắt, giảm lũ cho hạ du. 

Thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin và cảnh báo trực tuyến 

Quy chế cũng thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin và cảnh báo trực tuyến. Các thông tin thường xuyên gồm mực nước thượng, hạ lưu, lưu lượng đến hồ, lưu lượng xả, tình hình vận hành cửa van và số liệu quan trắc khí tượng thủy văn. Trong tình huống mưa lũ, sự cố, các bên phải chia sẻ dự kiến thời điểm, lưu lượng, chế độ xả và nguy cơ mất an toàn công trình. Thông tin cảnh báo xả lũ, xả nước, sự cố phải được truyền trực tiếp đến chính quyền cấp xã, trưởng thôn, trưởng bản, tổ trưởng tổ dân phố vùng hạ du bằng các phương thức phù hợp như tin nhắn, điện thoại, loa truyền thanh hoặc hệ thống cảnh báo tại hiện trường. 

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La được giao làm đầu mối chủ trì xây dựng, kết nối và quản lý cơ sở dữ liệu dùng chung về vận hành đập, hồ chứa; các sở cùng ngành của Điện Biên và Lai Châu là đầu mối phối hợp trên địa bàn. Các chủ đập phải bố trí đầu mối thường trực 24/24 giờ trong mùa lũ, cung cấp, chia sẻ thông tin đầy đủ, kịp thời, chính xác và thực hiện chế độ báo cáo theo quy định. 

Bên cạnh ứng phó mùa lũ, Quy chế quy định phối hợp vận hành trong mùa kiệt, bảo đảm dòng chảy tối thiểu và điều tiết nguồn nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất, các nhu cầu thiết yếu ở hạ du. Khi xảy ra hạn hán, thiếu nước nghiêm trọng, các hồ chứa phải phối hợp xả nước theo lịch thống nhất, tránh xả phân tán gây lãng phí nguồn nước và bảo đảm ưu tiên cấp nước cho sinh hoạt. 

Quy chế được áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân quản lý, vận hành, khai thác đập, hồ chứa và các cơ quan, tổ chức có liên quan trên lưu vực sông Đà thuộc địa bàn Sơn La, Điện Biên, Lai Châu. UBND tỉnh Sơn La đề nghị UBND tỉnh Điện Biên và Lai Châu phối hợp chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, chủ đập tổ chức thực hiện. 

Nguồn: mae.gov.vn